05. ภาษิตไวกิ้ง: โอษฐวาท

  โอษฐวาทหรือวาทะจากจอมเทพโอดิน (Háva Mál) เป็นเสมือนภาษิตของชาวไวกิ้งที่สะท้อนความเชื่อ ข้อสังเกตและพึงปฏิบัติ ซึ่งโอดินแทรกไปพร้อมๆกับการเล่าเรื่องเทพ โอษฐวาทมีห้าภาค ประกอบด้วยบทกวีที่เป็นคำสอนมากกว่าร้อยบท แต่ในที่นี้ เลือกแปลเพียงบางบท ภาษิตนี้ไม่ได้รวมไว้ในหนังสือเรื่อง ตำนานเทพไวกิ้ง

🙏 แรกพบผองเพื่อนนั้น        เขินนัก

      เพียงแต่คอยพยัก                  เพยิดคล้อง

เมรัยล่วงถึงประจักษ์                ความชัด

         คำจากฤทธิ์เมาฟ้อง                โง่แท้ฉาบฉวย

 

   🙏  คนเราอาจดื่มเหล้า            พอประมาณ

คำเอ่ยผิว์รวนราน                 เก็บลิ้น

หากนอนเมื่อถึงกาล             ยามค่ำ

       หาใช่มรรยาทสิ้น                 ว่าได้ฤๅไฉน

  

  🙏 เจ็บปวดหากล่วงรู้               รับเผชิญ

        การณ์ผ่านหากลัวเกิน            แกร่งกลั้น

   ทุกทิศผ่านกรายเดิน             เห็นทั่ว

                     แฝงลึกจิตคนนั้น                   อาจแจ้งแจงขยาย

 

🙏 ฝูงสัตว์เล็มเลียบหญ้า        เพียงพอ

      เสร็จมุ่งกลับมิรอ               เนิ่นช้า  

คนตะกละยังคอยขอ          ฤๅอิ่ม

                    ตะกรามใส่ปากอ้า               ห่อนรู้ประมาณตน

 

🙏ใครอารมณ์บูดบึ้ง                ฉุนเฉียว

จมทุกข์อยู่คนเดียว               ร่ำร้อง

คำเตือนเพื่อนมิเฉลียว          ฉุกคิด

        มิรับคำพวกพ้อง                   ผิดแล้วตัวกู

 

🙏    คนเขลายามค่ำแล้ว        ครวญคราง

โอดบ่นจวบจนสาง             รุ่งเช้า

        ยามลุกทุกข์ฤๅจาง             หายเหือด

            ซูบซีดกำสรดเศร้า               ยิ่งซ้ำทวีคุณ

 

🙏 สุขใจไหนจักสู้                     เปรียบปาน

       เป็นใหญ่ครองเขตสถาน        กระท่อมน้อย

หลังคาแค่พอทาน                 ฝนหยด

        แพะคู่ติดตามต้อย                ห่อนง้อขอกิน

  

🙏 ใครจักปฏิเสธบ้าง          ของขวัญ

แลกเปลี่ยนของกำนัล           เหมาะแท้

 คนรวยไม่เมินหัน                   ของที่ ให้นา

มอบสิ่งตอบแทนแล้             ต่างร้องยินดี

 

 🙏สมบัติมีมากแล้ว               พอใจ

จะงกเกินไปไย                        ยับยั้ง

เก็บออมเพื่อมอบใคร              หรืออริ

             หวังคาดอาจพลาดพลั้ง           ภาคหน้าฤๅเห็น

 

🙏เพียงนิดคือหยดน้ำ                เม็ดทราย

เพียงนิดความคิดกระจาย         มนุษย์นี้

         ปัญญาต่างหลากหลาย            มิเท่า เทียมนา

     เพียงครึ่งเพียงกระพี้                 ติดไว้ในหัว

 

🙏เพียงนิดเพียงกระพี้          ความคิด

ดีกว่าฉลาดเป็นพิษ               เล่ห์ล้วน

    เรียนหนักซาบซึมจิต            วิชาปราชญ์

       ยากนักจักสุขถ้วน                 เพราะรู้ลึกเกิน

 

 🙏เพียงนิดเพียงกระพี้       ในใจ

   ดีกว่าฉลาดเป็นภัย               เล่ห์ร้อย

            มิทราบความเป็นไป             อนาคต ดีแล้ว

          ตาหลับเพราะรู้น้อย              แค่นี้เพียงพอ

 

🙏  เป็นนายลุกแต่เช้า         จับงาน

   คุมบ่าวทุกวันวาร                  เช่นฉะนี้

หากสายตื่นเสียการ             เป็นแน่

           กอบทรัพย์เพราะคอยจี้        เร่งเร้าเตือนตน

 

🙏   คนเจ็บคนป่วยไข้           ทุกข์ประดัง

หาใช่จะหมดหวัง                 สิ้นแล้ว

  มีมิตรเพิ่มพลัง                      เป็นโชค

         สมบัติ งาน ลูกแก้ว               ช่วยแท้พอใจ

 

 🙏  ตำหนิไยคนตกห้วง        หลุมรัก

   เห็นต่อเห็นมากนัก                บอกได้

แรงรักส่งเห็นพักตร์               งามงด

           คนโง่จิตหยาบไซร้                ห่อนรู้เห็นงาม

 

🙏 ตำหนิไยคนตกห้วง         เหวรัก

   เห็นต่อเห็นมากนัก               นึกย้อน

รักแรงเร่งโหมหัก                  เสียแน่

              หลงคลั่งงมงายสะท้อน         โง่แท้สูญเชาวน์

 

🙏 ตนเองจักรู้สิ่ง                สบใจ

ตนตัดสินความเป็นไป          ทั่วถ้วน

นักปราชญ์ทราบความนัย     นำทุกข์

            เพราะพร่ำเสาะหาล้วน         สิ่งต้องสนองใจ

 

 🙏คนดีพึงคบด้วย             เจรจา

คุยต่อรีบรับมา                      ร่วมพ้อง

คนโวอย่าเสียเวลา                คอยตอบ

        ลิงโง่สติทรามต้อง                หลีกลี้หนีไกล

 

 🙏 รักนางพึงแซ่ซร้อง        ชมเชย

เรือนร่างโฉมงามเปรย              เปรียบปั้น

                รีบสรรอย่ารอเฉย                     ของมอบ นางนา    

         คำยกยอคาดคั้น                       อาจโน้มใจนาง

 

 🙏 รอจนมืดก่อนเจ้า             ชมวัน

    ทูนเทอดเมียจอมขวัญ         ร่างไร้

                    สรรเสริญดาบเสร็จประจัญ    เห็นฤทธิ์ คมเอย

                      สะพานผ่านอาจชมได้            เมื่อข้ามปลอดภัย

  

    🙏  เคล็ดขลังวิเศษล้ำ           ความลับ

นายทาสนานานับ               ไป่รู้

                           ยามทุกข์ยากตกอับ           คอยช่วย ประคองเอย

                 คอยช่วย คือเคล็ดผู้          ปกป้องปองชน

                                                              🙏🙏🙏